Pijn en pijnbestrijding

Bevallen doet pijn. Maar deze pijn is er niet voor niets. Bevallingspijn is functioneel. Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan, maar probeer je niet tegen de pijn te verzetten. Als je dat doet, komt er meer adrenaline in je lichaam waardoor de ontsluiting minder snel gaat – waardoor de pijn juist langer duurt. Als je de pijn over je heen laat komen, komen er endorfines vrij – waardoor je minder pijn voelt, die beter te verdragen is. Probeer een knop om te zetten en te bedenken dat de pijn tijdelijk is en een doel heeft, namelijk de geboorte van jullie kindje.

De duur en de hevigheid van de pijn tijdens een bevalling wisselen. Meestal neemt de pijn toe naarmate de ontsluiting vordert. Die pijn voel je voornamelijk onder in je buik en lijkt soms op rugpijn. Ook de pijn tijdens het persen verschilt: soms is het een opluchting om mee te mogen persen, soms doet persen juist het meeste pijn.

Je kunt de pijn verminderen door:

een ontspannen houding
de weeën geconcentreerd weg te zuchten of te puffen
ademhalings- en ontspanningsoefeningen
iets warms, bijvoorbeeld een kruik, douche of bad
een massage

Bij een normaal verlopende, vlotte bevalling red je het meestal wel zonder pijnbestrijding. Op het moment dat je het écht niet meer ziet zitten (ook wel de ‘periode du Désespoire’ genoemd), kom je meestal juist in het laatste stadium van de bevalling. Op dat moment helpt het vaak meer als je mensen om je heen hebt, die je echt goed steunen en sturen.

Pijnbestrijding met medicijnen

Bij een bevalling die niet vlot en soepel verloopt (bijvoorbeeld bij angst of meer dan normale spanning) kan pijnstilling een prima middel zijn om de bevalling toch tot een goed einde te brengen. Vaak is dan sprake van een vicieuze cirkel van pijn, waardoor je je niet kunnen ontspannen, waardoor je de pijn niet meer goed kunt opvangen. Die vicieuze cirkel kan doorbroken worden met medicijnen. Daarvoor moet je wel naar het ziekenhuis.

Er zijn verschillende mogelijkheden voor pijnbestrijding met medicijnen:

Morfine-achtige medicijnen (Pethidine of Nubain)

Pethidine is een medicijn dat in elk ziekenhuis op elk tijdstip gegeven kan worden. Soms gebruikt men een ander middel, Nubain; dit heeft een vergelijkbaar effect. Pethidine wordt gegeven via een injectie in de bil of het bovenbeen. Na ongeveer een kwartier merk je het effect: de ergste pijn wordt minder en vaak kun je beter ontspannen tussen de weeën door. Sommige vrouwen soezen weg of vallen zelfs in slaap. Het middel werkt 2 tot 4 uur. Pethidine wordt alleen gegeven bij pijn tijdens de ontsluitingsfase. Soms wordt het gecombineerd met een slaapmiddel, zoals Phenergan of Normison.

De voor- en nadelen van pethidine:

Het is een gemakkelijke manier van pijnbestrijding, die op elk tijdstip in elk ziekenhuis gegeven kan worden en waardoor de pijn meestal weer draaglijk wordt.
Het heeft vooral een ontspannend en kalmerend effect.
Het heeft een tamelijk korte werkingsduur.
Rondlopen is niet meer mogelijk; je moet in bed blijven.
Soms zijn er bijwerkingen en soms is de combinatie met andere medicijnen ongunstig.
De harttonen van het kind kunnen minder variabel worden, waardoor een CTG moeilijker te beoordelen is.
Soms is je kind na de bevalling wat suf en heeft het problemen met goed doorademen. Er is een medicijn dat dit effect kan verminderen.

Epidurale pijnbestrijding

Er zijn twee soorten pijnbestrijding via een ruggenprik: de epidurale pijnbestrijding en de spinale anesthesie (verdoving). Bij een vaginale bevalling wordt vaak epidurale pijnbestrijding gegeven. Bij een keizersnede maakt men meestal gebruik van spinale anesthesie. Epidurale pijnbestrijding wordt ook wel ‘peridurale pijnbestrijding’ genoemd.

De voor- en nadelen van epidurale pijnbestrijding:

Het is de meest continue vorm van pijnbestrijding tijdens de bevalling. Soms wordt tijdens het persen de hoeveelheid pijnstilling verminderd of stopgezet om het actief meepersen te bevorderen. Hierdoor kun je tijdens het persen weer weeën voelen.
Er is uitgebreide bewaking van moeder en kind nodig. Je krijgt in elk geval een infuus, een bloeddrukband en een katheter in de rug die meestal ook op een infuuspomp is aangesloten. Daarnaast is er vrijwel altijd CTG-bewaking door een elektrode op het hoofd van het kindje, een drukkatheter in de baarmoeder om weeën te registreren en soms een blaaskatheter.
De kans op ernstige complicaties is zeer klein. Soms kunnen vervelende bijwerkingen optreden, zoals bloeddrukdaling, hoofdpijn, krachtverlies in de benen, jeuk of een verminderde blaasfunctie. Deze klachten zijn goed behandelbaar en van tijdelijke aard.
Je kunt tijdens de bevalling niet meer rondlopen.
De mogelijkheden kunnen verschillen per ziekenhuis.
Bij ongeveer 5% van de vrouwen is het pijnstillende effect onvoldoende.

Spinale anesthesie

Bij een keizersnede kan zowel epidurale pijnbestrijding als spinale anesthesie worden toegepast. Soms worden beide technieken gecombineerd. Maar in de praktijk wordt bij een keizersnede meestal spinale anesthesie gebruikt – zeker als er haast geboden is. Het voordeel van spinale anesthesie is namelijk dat het middel snel werkt en alle onaangename sensaties van het opereren onderdrukt, zoals pijn aan de huid en de spieren en het gevoel van duwen en trekken aan baarmoeder en buikvlies.

De voor- en nadelen van spinale anesthesie:

Bij een keizersnede is het een goede manier van verdoving waardoor je geen pijn meer voelt.
Je blijft wakker en kunt dus de geboorte van je kind bewust meemaken.
De kans op bijwerkingen is gering, evenals de kans op ernstige complicaties.

Pompje met Remifentanil

Remifentanil is een morfineachtige stof die wordt toegediend via een slangetje in de arm (infuus), dat vastzit aan een pompje. Met een drukknop bepaal je zelf de hoeveelheid remifentanil die je toegediend krijgt. Het pompje is zo afgesteld dat je jezelf nooit te veel kunt geven.

De voor- en nadelen van Remifentanil:

Het werkt al na 1 minuut.
Het verdooft de pijn beter dan pethidine (maar minder goed dan een ruggenprik).
Het kan van invloed zijn op je ademhaling en op de hoeveelheid zuurstof in je bloed.
Er is een kleine kans op ademstilstand bij de moeder. Daarom moeten jij en je kindje continu zorgvuldig in de gaten worden gehouden.
Remifentanil is nog niet in alle ziekenhuizen beschikbaar.