Eten en drinken tijdens je zwangerschap

Zeker als je zwanger bent is het belangrijk om gezond en gevarieerd te eten, voor jezelf en voor je baby. Je lichaam levert een topprestatie en kan daarbij alle hulp gebruiken. Hetzelfde geldt voor je kindje: door te zorgen dat belangrijke voedingsstoffen voldoende aanwezig zijn, help je je kind zich zo goed mogelijk te ontwikkelen. Daarnaast kun je tijdens je zwangerschap een aantal zaken beter laten staan om bepaalde risico’s te mijden.

Wat is gezond eten?

Een gezond dagmenu bevat alle elementen van de ‘schijf van vijf’:

Verse groenten en fruit zijn belangrijke leveranciers van vitaminen, mineralen en vezels.
Aardappelen, (volkoren)brood, rijst en pasta zijn belangrijke energiebronnen.
Melk, kaas, eieren, vlees, kip en vis zijn belangrijk voor de calcium- en eiwitbehoeften.
Halvarine, boter, margarine en vette vis voorzien in de behoefte aan vitamine A en D.
Water, thee, sap en andere dranken zijn belangrijk voor de hoeveelheid vocht in je lichaam.

Eet gevarieerd en niet te veel, zeker wat betreft vet en suiker. ‘Eten voor twee’ is niet nodig. Maar ga zeker ook niet lijnen, dat is tijdens een zwangerschap niet verstandig. Drink minimaal 1,5 tot 2 liter vocht per dag. Kijk voor uitgebreide informatie op www.voedingscentrum.nl.

Foliumzuur

Foliumzuur is een vitamine (B11) die de kans op een kindje met een neuraalbuis-defect (zoals een open ruggetje) sterk verkleint. De aanbevolen dosis is 0,4 – 0,5 mg per dag, ofwel 1 tablet. Deze dosis is ook verwerkt in speciale vitaminepreparaten voor zwangeren (bijvoorbeeld Gravitamon of Femnatal). Foliumzuur en vitaminepreparaten kun je zonder recept kopen bij de apotheek, drogist of in de supermarkt.

Heb je in het verleden een kindje met een neuraalbuis-defect gekregen, slik je medicijnen tegen epilepsie of verwacht je een tweeling? Dan is de aanbevolen dosis foliumzuur hoger, namelijk 5 mg per dag. Deze dosering kun je alleen krijgen op recept.

Wat kun je nu beter niet eten?

Met een aantal voedingsmiddelen moet je tijdens je zwangerschap goed oppassen, omdat er een kans bestaat dat ze schadelijk zijn voor je baby.

Rauw vlees (zoals filet americain, tartaar en niet-doorbakken biefstuk): hierin kan zowel de listeria-bacterie als de toxoplasmose-parasiet zitten, die beide zeer schadelijk kunnen zijn voor het ongeboren kind. Om geen risico te lopen op toxoplasmose is het ook belangrijk dat je groenten goed wast, handschoenen aantrekt als je in de tuin gaat werken en niet zelf de kattenbak verschoont.
Rauwmelkse zachte kaas: ook hierin kan de listeria-bacterie voorkomen. Franse kazen worden vaak van rauwe, niet gepasteuriseerde melk gemaakt. Je kunt deze kazen herkennen aan de (verplichte) vermelding ‘au lait cru’. Staat het er niet op? Dan kun je de kaas gewoon eten.
Vacuümverpakte vis (zoals gerookte zalm, paling en makreel): ook hierbij loop je het risico op een listeria-infectie.
Lever en leverproducten (waaronder ook paté en Berliner worst): in deze producten zit een relatief hoog gehalte vitamine A, die in grote hoeveelheden kan leiden tot aangeboren afwijkingen. Je kunt wel leverproducten eten, maar beperk het tot één boterham per dag.

Medicijnen

Gebruik je medicijnen? Vraag dan al vóórdat je zwanger bent aan je huisarts of apotheker of die medicijnen veilig zijn bij een zwangerschap. Zo niet, overleg dan met je huisarts over mogelijke alternatieven.

Roken

Roken tijdens en na de zwangerschap kan verschillende complicaties veroorzaken:

Er is een groter risico op een miskraam.
De placenta kan voortijdig loslaten, waardoor het kindje kan overlijden.
Het kind kan een groeiachterstand oplopen.
Er is een hogere kans op wiegendood.
Het kind loopt meer risico op ademhalingsstoornissen, luchtweginfecties en middenoorontsteking.
Het kind heeft een verhoogde kans op astma.

Als je zelf niet rookt maar je partner wel, dan zal je kind via jou meeroken. Het is dus belangrijk dat je partner (of iemand anders) niet rookt in jouw bijzijn. Kijk voor meer informatie over de gevolgen van roken tijdens de zwangerschap én stoppen met roken op www.rookvrijzwanger.nl of www.stivoro.nl.

Alcohol

Alcohol vermindert de vruchtbaarheid, zowel bij vrouwen als bij mannen. Bovendien verhoogt alcohol de kans op een miskraam. Wil je zwanger worden, dan kun je dus het beste stoppen met het drinken van alcohol. Als je tijdens je zwangerschap drinkt, komt de alcohol via de placenta terecht bij je ongeboren kind. Het alcoholpromillage bij de baby is dan net zo hoog als bij jou. Omdat de organen van de baby nog niet volledig zijn ontwikkeld – waaronder de lever, die alcohol afbreekt – scheidt het kind de alcohol uit. Deze komt dan terecht in het vruchtwater, dat de baby vervolgens weer opdrinkt.

Mogelijke complicaties door alcoholgebruik tijdens de zwangerschap:

Meer kans op een miskraam.
Meer kans op een doodgeboren kindje.
Meer kans op een vroeggeboorte.
Hersenschade – van lichte schade die leidt tot veel huilen, slaapproblemen en hyperactiviteit tot zwaardere schade als leerstoornissen en een verstandelijke handicap.
Lichamelijke afwijkingen.

Meer informatie vind je op www.fasstichting.nl en www.stap.nl.

Drugs

Alle vormen van drugsgebruik zijn tijdens de zwangerschap af te raden, alleen al door de ontwenningsverschijnselen bij je kind. Een aantal soorten drugs zorgt bovendien voor een verhoogd risico op aangeboren afwijkingen.

Kijk voor meer informatie op www.jellinek.nl of www.kiesbeter.nl.